TẢN MẠN CÙNG NGHĨ TỪ TRÁI TIM

27/10/2008,06:13:19 | 126 | 0
Tản mạn cùng "Nghĩ từ trái tim"


Thật khó lòng tưởng  tượng khối năng  lượng khổng lồ được  giải phóng từ hai quả bom nguyên tử kinh người tại Hiroshima và Nagasaki lại bắt nguồn từ công thức vật lý chỉ có vỏn vẹn năm ký tự E=mc2. Cũng thế thật khó lòng tưởng tượng toàn bộ khối kinh sách đồ sộ trong hệ tư tưởng Bát nhã Phật giáo nói về trí huệ siêu việt thượng thừa thù thắng làm kinh động tất cả tam thiên đại thiên thế giới lại bắt nguồn và được khoáng diễn từ một chữ KHÔNG rồi lại được cô đọng trong bài Tâm kinh chỉ vỏn vẹn có 260 chữ. Đủ thấy bản thân mỗi chữ trong Tâm kinh đều hàm ẩn một dạng năng lượng khổng lồ E=mc2 như thế nào rồi! Diệu dụng của chữ KHÔNG thật vô bờ bến.


"Sắc bất dị Không Không bất dị sắc; sắc tức thị Không Không tức thị sắc; thọ tưởng hành thức diệc phục như thị. Xá-Lợi-Tử! Thị chư pháp Không tướng bất sanh bất diệt bất cấu bất tịnh bất tăng bất giảm. Thị cố Không trung vô sắc vô thọ tưởng hành thức; vô nhãn nhĩ tỷ thiệt thân ý; vô sắc thinh hương vị xúc pháp; vô nhãn giới nãi chí vô ý-thức-giới vô vô-minh diệc vô vô-minh-tận nãi chí vô lão-tử diệc vô lão-tử-tận; vô khổ tập diệt đạo; vô trí diệc vô đắc".

Toàn bộ thế giới vật lý và tâm lý với lục căn lục trần lục thức cho đến thuyết Tứ diệu đế và Thập nhị nhân duyên nền tảng của Phật giáo đều bị quét sạch trong cơn lốc phủ định toàn triệt của hai chữ BẤT và VÔ. Bởi vậy không ngạc nhiên gì khi chư Phật không ngớt khuyến cáo thính chúng đừng sợ hãi khi nghe thuyết giảng kinh Bát Nhã. Không kinh hãi sao được khi mà mọi chỗ an tâm lập mệnh mọi sở trú của con người đều bị phủ định vì "Tứ đại giai không ngũ uẩn phi hữu" và con người dễ có cảm giác như bị rơi tõm vào cõi hư không mù mịt giữa cõi Ta bà?

Thế nhưng phủ định toàn triệt là thể cách vi diệu để đưa đến sự khẳng định toàn triệt trong cảnh giới tự do tuyệt đối. Tuy Chân Không mà lại là Diệu Hữu. Có lẽ để hậu thế dễ tiếp cận hơn với tư tưởng KHÔNG nên toàn bộ kho tàng kinh sách Bát Nha khổng lồ đặc biệt là 600 cuốn Đại Bát Nhã đã được cô đọng trong bản Tâm kinh. Chung quanh Tâm kinh vẫn luôn là những huyền thoại với những năng lực siêu nhiên cùng với bước chân hành hương của nhà chiêm bái vĩ đại Huyền Trang hiểu theo nghĩa nó là "đại thần chú đại minh chú vô thượng chú vô đẳng đẳng chú năng trừ nhất thiết khổ chân thật bất hư". Tâm kinh vẫn mãi mãi là một huyền án đối với những ai quan tâm đến Phật học và luôn chờ những lời chú sớ. Trong tác phẩm "Thiếu Thất lục môn" mà theo tương truyền là của Tổ Bồ Đề Đạt Ma có chú giải về bản Tâm kinh này với cửa thứ nhất là "Tâm kinh tụng". Muốn vào được động Thiếu Thất phải lọt qua cửa ải Tâm kinh. Song bản chú giải "Tâm kinh tụng" theo kiểu bình tụng trong "Thiếu Thất lục môn" cũng khó hiểu như nguyên bản cần được chú giải bởi vì chư Tổ giải minh Tâm kinh từ cảnh giới giải thoát bất khả tư nghì của mình khiến những độc giả sơ cơ như chúng ta khó lòng tiếp cận. Đó là cách đem ẩn ngữ trùm thêm lên ẩn ngữ khiến cho nó càng "huyền chi hựu huyền" nên xưa nay nhiều Phật tử thường chỉ học thuộc lòng suông Tâm kinh với thái độ "kính nhi viễn chi ". Nói đúng ra là chư Tổ không muốn phu diễn (vulgariser) nội dung Tâm kinh bằng ngôn ngữ quy ước trong thế giới khái niệm. Các ngài không chú giải Tâm kinh mà chỉ ghi lại kinh nghiệm thực chứng của mình từ Tâm kinh bằng những lời bình tụng cũng như người xưa thích "chú giải" một bài thơ bằng cách làm một bài thơ khác! Đây là thể cách thường thấy trong lịch sử văn hóa phương Đông đặc biệt là ở Trung Quốc.

Chỉ khi nào đạt đến cảnh giới của chư Tổ chúng ta mới  mong chia sẻ kinh nghiệm của các ngài qua các lời bình tụng đó vì trong thực tế lắm khi do sự bất toàn của ngôn ngữ quy ước lời bình chú dễ vướng vào vấn nạn "démystifier pour mieux mystifier" theo Dominique Duvivier   nghĩa là muốn giải thích rõ ràng một sự việc thì ta lại càng làm cho nó trở nên khó hiểu. Theo cách nói của ngôn ngữ Thiền tông đó là "Tuyết thượng gia sương" (Trên tuyết lạnh lại đổ thêm sương).

Trong giới Thiền tông dường như chỉ có Thiền sư Động Sơn Lương Giới khai tổ tông Tào Động mới đặt ra nghi vấn về nội dung Tâm kinh. Ngữ lục Thiền tông ghi lại rằng thuở nhỏ sư theo thầy tụng Tâm kinh đến câu "vô nhãn nhĩ tỷ thiệt thân ý " sư chợt lấy tay sờ lên mặt mà hỏi thầy:

- Con có đầy đủ mắt tai mũi lưỡi cớ sao trong kinh nói là không?

Vị bổn sư lấy làm kinh ngạc bảo:

- Ta chẳng phải thầy của ngươi.

Và giới thiệu sư đến núi Ngũ Tiết làm lễ xuất gia với Thiền sư Linh Mặc.

Câu hỏi của Thiền sư Lương Giới là cách trì tụng Tâm kinh đúng nghĩa vì sư không muốn nắm bắt huyền nghĩa Tâm kinh bằng khái niệm. Hôm nay có một người không xuất thân từ chốn thiền môn quanh năm không hề rau dưa kinh kệ mà lại "dám" theo chân chư Tổ để khám phá thêm những ẩn ngữ của Tâm kinh. Đó là bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc với tác phẩm "Nghĩ từ trái tim" qua lời tự bạch:

"Tác giả viết cuốn này là để tự chữa bệnh cho mình và cũng giúp cho vài bạn bè trang lứa đồng bệnh tương lân. Cái nhìn về Tâm kinh trong Nghĩ từ trái tim là cái nhìn của một người thầy thuốc một bác sĩ có thể rất khác với những người khác và mong được chia sẻ" (Lời cuối sách).

Có lẽ nhờ vậy mà người đọc dễ dàng bị cuốn hút bởi những suy nghĩ nhẹ nhàng không nặng về học thuật. Tâm kinh qua cái nhìn của một thầy thuốc với những kinh nghiệm hành trì thực sự bỗng nhiên trở nên nhẹ nhàng dễ hiểu. Nó hòa nhập và mang hơi thở bình dị của cuộc sống đời thường một cách thật dễ dàng. Theo lời tâm sự trong sách tác giả đã "ngộ" ra Tâm kinh sau một cơn đau thập tử nhất sinh. Do thân bệnh mà thấy được tâm bệnh. Nhờ chữa bệnh của thân mà chữa luôn được bệnh của tâm. Quả là một cơ duyên hy hữu để thể nghiệm được cảnh giới "Tuyệt hậu tái tô" trong cõi "Nhân thân nan đắc Phật pháp nan phùng". Tôi cảm nhận được rất rõ điều này khi đã một lần tìm về cõi Sinh từ cõi Tử. Lúc đó chỉ có những gì giúp ta một mình đối diện với cái chết bằng tinh thần vô úy mới thực sự có ý nghĩa ngoài ra ta sẽ thấy tất cả mọi thứ trên đời đều vô nghĩa và phù phiếm. Tâm kinh có lẽ là một hành trang cần có cho chúng ta trên đường về cõi Chết một khi ta cảm nhận được rằng "vô lão-tử diệc vô lão-tử-tận". Tôi tin rằng tác giả "Nghĩ từ trái tim" phải có những kinh nghiệm nhất định khi trì tụng Tâm kinh mới có thể viết được những trang sách bình dị mà sâu sắc đó.

"Tâm kinh ở đây là một loại" chân kinh" cần phải được rèn luyện thực tập thực hành thực chứng... chớ không lý thuyết suông không để học hỏi tụng niệm thuộc lòng..." (tr.19).

Mọi thứ văn chương biên khảo với tất cả các ngôn ngữ quy ước đều phù phiếm và bất lực một khi nó không dựa trên kinh nghiệm thực. Huống gì là lời bình giải cho bản Tâm kinh. Lúc đó kiến thức sẽ nhường bước cho kinh nghiệm và sự hành trì. Tôi ghi nhận điều này qua bài viết "Ngã ba ngôn ngữ" và biết bài viết của chính mình vẫn chứa quá nhiều yếu tố bất toàn về ngôn ngữ nên đã có lần nói với anh: "Có lẽ mọi ngôn ngữ quy ước đều bế tắc. Có khi viết nghiêm túc một cách cà rỡn như Bùi Giáng hoặc viết nhẹ nhàng như anh mà lại hóa hay". Nghĩa là cứ viết bằng sự cảm nhận những điều tưởng chừng huyền mật từ hơi thở bình dị của cuộc sống đời thường. Tác giả Đỗ Hồng Ngọc phần nào đã làm được điều này theo cách của riêng anh.

Đọc Tâm kinh "hành thâm Bát nhã" suy cho cùng cũng chỉ là cách học tập để an trú trong cõi đời bằng một thể cách khác. Cực lạc cũng là đây mà A-tỳ-địa-ngục cũng chính là đây. Thử hỏi trong đời có gì xấu xí bằng hình ảnh ngọ ngoạy của con sâu và có gì đẹp bằng hình ảnh phất phới bay của con bướm màu sặc sỡ? Nhưng hai con chỉ là một từ trong bản chất. Đó là điều huyền mật nhất giữa trần gian. Sinh tử hòa nhập với Niết bàn tội lỗi trộn lẫn với thanh cao giác ngộ ẩn tàng trong vô minh bóng tối chan hòa cùng ánh sáng tất cả đều chỉ là một. Đáo bỉ ngạn là vượt qua sông để đến với bờ bến bên kia. Bên kia là Bồ đề là giác ngộ. Nhưng đến bờ bến bên kia là để trở lại bên này và:

"... làm cách nào thực hiện được Tâm kinh trong đời sống hàng ngày của một người bình thường giúp họ thay đổi thái độ có cái nhìn mới mẻ về cuộc sống về cõi người về vũ trụ và nhờ đó thấy cuộc sống đẹp hơn quý giá hơn sống có trách nhiệm hơn với thiên nhiên với đời với người với bản thân...; làm việc hiệu quả và năng suất cao hơn góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn nâng cao chất lượng cuộc sống của mỗi thành viên... (tr.34-35)".

Cuốn "Nghĩ từ trái tim" được tái bản đến lần thứ tám một điều cực kỳ hiếm hoi đối với một cuốn sách dạng biên khảo khi mà cái học thực dụng thô thiển đã biến sự đơn bạc về tình cảm sự hời hợt trong tư duy trở thành một nét đặc trưng đau xót trong xã hội hiện nay. Nhưng khi đọc xong thì tôi hiểu. Văn chương thực chưa chắc đã hay nhưng văn chương muốn hay thì phải thực. Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc không suy nghĩ từ khối óc mà "nghĩ từ trái tim". Tất cả những gì anh viết đều là những điều cảm nhận từ kinh nghiệm hành trì của bản thân cũng như từ những suy tư bình dị và chân thành của trái tim. Mà những gì phát xuất từ trái tim chân thực đều dễ dàng đi vào tận trong sâu thẳm lòng người.


                                                                                   Huỳnh Ngọc Chiến
                                                                                  ( Giác Ngộ online )


video, tâm sự, giải trí

Viết bình luận


Có thể bạn sẽ thích